Yilning birinchi yarmida neft-kimyo sanoatining iqtisodiy faoliyati oltita asosiy xususiyatni namoyon etdi

Yaqinda muxbirlar Jiangsu provinsiyasining Nantong shahrida bo‘lib o‘tgan 2025-yilgi Milliy neft va kimyo sanoatining iqtisodiy holatini tahlil qilish konferensiyasida joriy yilning birinchi yarmida neft-kimyo sanoatining iqtisodiy faoliyati umuman barqaror bo‘lganini va oltita asosiy xususiyatni namoyon etganini bilib oldilar.

Birinchidan, xom neft ishlab chiqarish, importi, qayta ishlash hajmi va iste’moli o‘tgan yilning shu davriga nisbatan o‘sdi. Bu o‘tgan yili xom neft importi, qayta ishlash hajmi va ko‘rinadigan iste’molining bir vaqtning o‘zida pasayishidan o‘sishga o‘tishni anglatadi.

Ikkinchidan, asosiy kimyoviy mahsulotlarning ishlab chiqarilishi ham, iste’moli ham o‘sdi. Bu neft-kimyo mahsulotlari va kimyoviy materiallarga bo‘lgan bozor talabi barqaror ekanini ko‘rsatadi.

Uchinchidan, tarmoqlar o‘rtasidagi tafovut kuchaydi. Kimyo sektori neft va gazni qidirish hamda qayta ishlash sektorlariga qaraganda yaxshiroq natija ko‘rsatib, “ikki o‘sish va bir pasayish” holatini namoyon etdi: daromad hamda import va eksport hajmi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan oshdi, biroq foyda kamaydi. Neft va gazni qidirish hamda qayta ishlash sektorlarida esa daromad, foyda va import-eksport hajmida “uchta pasayish” kuzatildi.

To‘rtinchidan, import va eksport hajmning oshishi, narxlarning pasayishi tendensiyasini saqlab qoldi. Ma’lumotlar shuni ko‘rsatdiki, import va eksportning umumiy hajmi, import qiymati va savdo taqchilligi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan kamaydi, eksport qiymati esa atigi 0,4% ga biroz oshdi. Bunga asosan jahon bozorida neft-kimyo mahsulotlari narxlarining doimiy pastligi sabab bo‘ldi.

Beshinchidan, qayta ishlangan neft ishlab chiqarish va iste’moli ikkalasi ham kamaydi. Joriy yilda birinchi marta qayta ishlangan neftning umumiy hajmi, shuningdek, benzin, kerosin va dizel ishlab chiqarish hamda iste’moli bir vaqtning o‘zida pasaydi. Bu yangi energiya transport vositalarining benzin bozoriga ta’siri va suyultirilgan tabiiy gazda ishlaydigan og‘ir yuk avtomobillari dizel yoqilg‘isini almashtirayotgani sababli, dizel iste’moli 13-besh yillik rejaning oxirida eng yuqori darajaga yetgan bo‘lsa, benzin iste’moli bundan oldinroq, 14-besh yillik rejaning o‘rtalarida eng yuqori darajaga yetganini ko‘rsatadi. Bundan tashqari, joriy yilning birinchi yarmida xom neftni qayta ishlash hajmi o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 1,6% ga oshgan bo‘lsa-da, qayta ishlangan neft ishlab chiqarish 5,4% ga kamaydi. Natijada qayta ishlangan neft mahsulotlari chiqish ulushi 55,3% ni tashkil etib, o‘tgan yilning birinchi yarmidagi 59,7% dan pasaydi. Bu neft-kimyo sanoatida so‘nggi yillarda neft ishlab chiqarishni qisqartirish va kimyoviy mahsulotlar ishlab chiqarishni oshirishga yo‘naltirilgan tarkibiy tuzatishlar, transformatsiya va modernizatsiyaning jadallashuvi natija berayotganini ko‘rsatadi.

Oltinchidan, xom neft va asosiy neft-kimyo mahsulotlari narxlari pasayishda davom etdi. Bunga asosan Rossiya-Ukraina mojarosining tobora kuchayishi, Isroil-Falastin mojarosining keskinlashuvi, Eron va Isroil o‘rtasidagi to‘satdan yuzaga kelgan mojaro, shuningdek, iqtisodiy o‘sishning sustligi va noaniqliklarning ortishi sabab bo‘ldi.

“Yilning birinchi yarmida neft-kimyo sanoati milliy energetika xavfsizligini ta’minlash, qishloq xo‘jaligida mo‘l hosilni kafolatlash hamda ichki bozorda ta’minot va narxlar barqarorligini saqlashga katta hissa qo‘shdi”, — dedi Xitoy neft va kimyo sanoati federatsiyasi Partiya qo‘mitasi kotibining o‘rinbosari va vitse-prezidenti Fu Syanшен. Yilning ikkinchi yarmida sanoat sifat va samaradorlikni oshirishni ustuvor vazifa sifatida belgilab, xarajatlarni kamaytirish, samaradorlikni oshirish, salohiyatni ishga solish va samaradorlikni optimallashtirishga e’tibor qaratishi kerak. Shu bilan birga, neft-kimyo sanoatining yuqori qo‘shilgan qiymatli va yashil rivojlanishga o‘tishini jadallashtirish, “ichki aylanishga asoslangan” raqobatni faol tartibga solish va eskirgan ishlab chiqarish quvvatlarining tartibli ravishda chiqarilishini rag‘batlantirish, 15-besh yillik reja sari harakatlanar ekanmiz, neft-kimyo qudratli davlatiga aylanish maqsadini qat’iy amalga oshirish hamda ichki xavfsizlikni ta’minlash uchun xavfsizlikning eng quyi chegarasiga rioya qilish zarur.”